7 Haziran 2014, Cumartesi
Türkiye’de 2002’den bu yana 12 bin işçinin hayatını kaybetmesinden daha acısı, bu kazaların yüzde doksandan fazlasının önlenebilir olduğu gerçeği. Bu, hem devletçe hem milletçe daha kırk fırın ekmek yememiz gerektiği anlamına geliyor. İstanbul Gelişim Tiyatrosu bir yerden başlamış. İş ve trafik kazalarını konu edinen ‘Kazasız Kul Olmaz’, 26 Haziran’da sahne alacak.
Kaza denince aklımıza ilk trafik kazalarının gelmesi çok normal. ‘Bayramda ağır bilanço’ başlıklı haberlerdeki çift haneli rakamlara şaşırmayı bırakacak kadar kanıksadık çünkü ölümleri. Ancak son yıllarda ‘kaza’ kelimesinin çağrıştırdığı başka şeyler de var. Artık trafik kazaları kadar iş kazalarını da konuşur olduk milletçe. İktidar sahipleri ‘şunun şurasında kalkınıyoruz, olur öyle şeyler’ dercesine normalleştirmeye çalışsa da iş kazaları devletin ve toplumun her kesiminin elini taşın altına koyarak çözmek zorunda olduğu ciddi bir mesele. Taşın altına elini koyanlardan biri de oyun yazarı ve yönetmen Zahrettin Çelik. Son beş yıldır üzerinde çalıştığı, iş ve trafik kazalarını konu edinen oyunu ‘Kazasız Kul Olmaz’ın 81 ilde sahnelenme gibi bir hedefi var. İstanbul Gelişim Tiyatrosu’nun çıkardığı oyun beş yılda yazılmış. Bu kadar uzun sürmesinin sebebi yazarının bu işi sosyal bir çalışma gibi ele alması. İş ve trafik kazalarının sebeplerini ve sonuçlarını bir sosyal bilimci gibi araştıran Çelik, bu beş yıllık süreçte sendikalar, hukukçular, psikologlar ve sosyologlarla görüşmüş. MOBESE kameralarında onlarca görüntü izlemiş. Hastanelerin acil servisleri olmak üzere ilk yardım uzmanlarından görüş almış. İstatistikleri incelemiş, şantiyelerde gözlem yapmış, kaza geçiren insanlarla bizzat görüşmüş. Mesela inşaattan düştükten sonra omurilik felci olan eski bir işçiyle konuşmuş ve iş kazalarının dışında ‘yanlış müdahale’ gibi önemli bir sorunumuz daha olduğunu fark etmiş. İşçinin omurilik felcine yakalanmasının asıl sebebinin yanlış müdahale olduğunu öğrenince oyuna bir de bununla ilgili bir skeç eklemiş. İş ve trafik kazalarının kişilerde yol açtığı psikolojik tahribatın geldiği noktayı çok uç karakterlerle gözler önüne sermiş.
Yeri gelmişken karakterlere bir göz atmakta fayda var. Skeçler halinde sahnelenen oyunda yer alan karakterlerden biri olan Melahat, iş ve trafik kazalarının görüntülerini çekip haber ajanslarına servis eden biri. Mustafa ise 45 yaşında bir gözünü iş kazalarında kaybedip hırsından dolayı tanımadığı insanlara yanlış yöntemlerle ilkyardım yaparak hafif olan yaraların kalıcı hastalıklara dönüşmesine sebep olan başka bir karakter. İşçilerini sömürerek fabrika sahibi olan bir patronun aşırı alkol alarak trafiğe çıkmasıyla yaşadığı feci kaza da oyunda yer alıyor.
81 ili dolaşacaklar
Çelik’in oyunu yazarken yaptığı gözlemler, bakış açısını o kadar değiştirmiş ki oyun bittikten sonra dahi incelemelerine devam etmiş. Soma faciasının ardından bölgeye giden Çelik, kazada yakınlarını kaybeden, kaybetmeyen onlarca insanla konuşmuş. Oyunda iş kazalarında önemli bir yer tutan maden faciaları yok ancak yönetmen konuyla ilgili bir bölüm ekleyerek güncelleme yapmayı düşünüyor. Soma faciasıyla oyuna yönelik bakış açısının değiştiğini Çelik’ten öğreniyoruz: “Çevremde daha önce ‘boş işlerle uğraştığımı’ hissettiren insanlar vardı. Soma’nın ardından beni ve oyunu daha iyi anlamaya başladılar. Açıkça söyleyenler de var. İyi ki yazmışsın diye.”
Zahrettin Çelik, vermek istediği toplumsal mesajları sanat yoluyla oyuna yedirmek için büyük çaba gösterdiklerini söylese de ‘Kazasız Kul Olmaz’ tipik bir eğitsel tiyatro örneği. İş ve trafik kazaları gibi toplumun kanayan yaralarını daha geniş kitlelere ulaştırmada tiyatronun gücünden faydalanılabileceğini anlatan yönetmen şunları söylüyor: “Burada 20 dakika konuşsam algı düşmeye başlar. Görselliğin ön planda olduğu sanat dallarında ise bu algıyı uzun süre canlı tutmanız mümkün. Dünyanın her yerinde bu tür olayların önemini göstermede dramanın gücünden faydalanılıyor.”
Proje danışmanlığını Servet Engin ve İbrahim Palamut, sanat danışmanlığını Vatan Şaşmaz ve seslendirmesini Toprak Sergen’in yaptığı oyun, 26 Haziran’da İstanbul’da, 19 Temmuz’da Ankara’da sahnelenecek. Sekiz yıllık bir süre zarfı belirleyen ekip, Türkiye’nin tüm şehirlerini dolaşacak.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder